Przejęcie subdomeny: jak znaleźć i usunąć zapomniane rekordy DNS

Przejęcie subdomeny grozi wtedy, gdy w strefie DNS pozostaje rekord wskazujący na zewnętrzną usługę, z której już zrezygnowano. Najczęściej chodzi o starą stronę kampanii, blog, portal obsługi klienta lub środowisko testowe. Jeśli dostawca tej usługi nie weryfikuje rzetelnie własności domeny, obca osoba może założyć konto, przypisać do niego Twoją subdomenę i wyświetlać na niej własne treści pod Twoją marką.

Rozwiązaniem nie jest drogie narzędzie, lecz porządek: pełna inwentaryzacja rekordów DNS, właściciel każdej subdomeny, właściwa kolejność kroków przy uruchamianiu i wyłączaniu usług oraz weryfikacja domeny u dostawców. W artykule znajdziesz praktyczną procedurę, typowe błędy i listę kontrolną dla firmowej strony internetowej.

Czym jest wiszący rekord DNS i dlaczego to ryzyko biznesowe

MDN opisuje przejęcie subdomeny jako sytuację, w której subdomena ma w DNS rekord CNAME, ale żaden hosting nie udostępnia dla niej treści, na przykład dlatego, że usługę usunięto. Atakujący tworzy wtedy u tego samego dostawcy własną usługę z Twoją nazwą i zaczyna publikować swoje treści na Twojej subdomenie (MDN). Microsoft nazywa taki rekord „dangling DNS”, czyli wiszącym wpisem DNS, i zaznacza, że rekordy CNAME są szczególnie narażone na to zagrożenie (Microsoft Learn).

Skutki nie są wyłącznie techniczne. Według dokumentacji Microsoftu atakujący może uzyskać dla przejętej subdomeny ważny certyfikat SSL, przechwytywać pliki cookie współdzielone między subdomenami lub prowadzić kampanię phishingową, która wygląda wiarygodnie, bo działa w Twojej domenie. Jeśli wiszący jest rekord MX, może odbierać e-maile przeznaczone dla tej subdomeny (Microsoft Learn).

Przewodnik testowania OWASP dodaje, że ryzyko nie dotyczy tylko rekordów CNAME, ale także rekordów A, MX, NS i TXT. Według niego najpoważniejsze skutki ma przejęcie delegacji NS, ponieważ atakujący może przejąć kontrolę nad całą delegowaną strefą (OWASP WSTG).

Praktyczny przykład: strona kampanii, która przetrwała kampanię

Przykład poglądowy: agencja marketingowa przygotowała dla firmy stronę promocja.firma.pl w zewnętrznym narzędziu do landing page. Do DNS dodała rekord CNAME wskazujący na adres dostawcy. Po zakończeniu kampanii firma anulowała subskrypcję, ale nikt nie usunął rekordu DNS, bo wiedziała o nim tylko agencja.

Subdomena wskazuje teraz na dostawcę, u którego nie ma już żadnej strony. Jeśli ten dostawca nie wymaga weryfikacji domeny, wystarczy, że ktoś założy konto i wpisze promocja.firma.pl jako własną domenę. Odwiedzający, stare linki w e-mailach i wyniki wyszukiwania prowadzą wtedy do treści, nad którymi nie masz kontroli.

OWASP opisuje dwa podobne scenariusze: firma przenosi kod z GitHuba gdzie indziej, ale zostawia subdomenę w DNS, którą ktoś przejmuje przez GitHub Pages. Albo CNAME wskazuje na inną domenę firmy, której rejestracja wygasa, a nowy właściciel tej domeny przejmuje kontrolę nad Twoją subdomeną (OWASP WSTG).

Gdzie najczęściej powstają zapomniane rekordy

Podczas inwentaryzacji warto sprawdzić nie tylko stronę internetową, ale wszystkie usługi, które kiedykolwiek korzystały z Twojej domeny. Poniższa tabela podsumowuje typowe sytuacje na podstawie przytoczonych źródeł.

Rekord Typowa sytuacja Co sprawdzić
CNAME Landing page, blog, helpdesk lub środowisko testowe u zewnętrznego dostawcy Czy usługa docelowa istnieje i należy do Twojej firmy?
A Adres IP serwera lub usługi chmurowej, z której już zrezygnowano Do kogo dziś należy adres IP i co na nim działa?
MX Poczta dla subdomeny w usłudze, której już nie używasz Czy ktoś odbiera e-maile dla tej subdomeny?
NS Subdomena delegowana na serwery nazw innej, być może wygasłej domeny Czy domena serwerów nazw jest nadal zarejestrowana na Ciebie?
Rekord wieloznaczny *. Rekord z gwiazdką, który obsługuje dowolną nazwę subdomeny Czy jest naprawdę potrzebny, czy można go zastąpić konkretnymi rekordami?

Procedura: inwentaryzacja DNS i bezpieczne wyłączanie usług

1. Pobierz pełny eksport strefy DNS

Zacznij od eksportu strefy od dostawcy DNS, a nie od listy subdomen, które ktoś pamięta. Mając plik strefy, nie musisz zgadywać subdomen. OWASP przy takim teście zaznacza, że metodyka jest taka sama, odpada jedynie enumeracja DNS (OWASP WSTG). Uwzględnij wszystkie domeny firmy, także stare marki i domeny z zakończonych projektów.

2. Przypisz każdemu rekordowi usługę i właściciela

MDN zaleca prowadzenie inwentarza wszystkich domen organizacji i ich dostawców hostingu oraz aktualizowanie go przy każdej zmianie. Microsoft zaleca katalog punktów końcowych z właścicielami aplikacji. W praktyce wystarczy tabela z kolumnami: rekord, cel, usługa, wewnętrzny właściciel, umowa lub konto oraz data ostatniej kontroli.

3. Sprawdź, czy cel istnieje i należy do Ciebie

Microsoft ujmuje kontrolę w dwóch pytaniach: czy usługa, na którą wskazuje rekord, istnieje i czy jesteś jej właścicielem? OWASP radzi zwracać uwagę na odpowiedzi NXDOMAIN, SERVFAIL lub REFUSED w zapytaniach narzędziem dig, a przy odwiedzaniu subdomeny na strony błędów dostawcy, na przykład 404 zamiast Twojej treści. Taki rekord trzeba zbadać jeszcze tego samego dnia.

dig CNAME promocja.firma.pl
dig NS firma.pl +short

4. Przy wyłączaniu usługi najpierw usuń rekord DNS

Według MDN zapobieganie to przede wszystkim kwestia kolejności działań. Wyłączając usługę, zacznij od usunięcia rekordu DNS, a dopiero potem anuluj konto lub hosting. Microsoft zaleca dodanie kroku „usuń wpis DNS” do obowiązkowych kontroli przy wycofywaniu każdej usługi.

5. Przy uruchamianiu najpierw usługa i weryfikacja, DNS na końcu

Przy nowej usłudze MDN zaleca odwrotną kolejność: najpierw zarezerwuj usługę i nazwę u dostawcy, a rekord DNS utwórz na samym końcu. Jeśli dostawca oferuje weryfikację domeny, przeprowadź ją od razu na początku.

6. Sprawdzaj regularnie, nie tylko raz

OWASP zaleca ciągły monitoring i okresowe kontrole. W mniejszej firmie rozsądnym minimum jest kontrola przy każdej zmianie dostawcy, po zakończeniu kampanii i w stałym odstępie czasu, na przykład raz na kwartał. Przy większej liczbie subdomen warto zautomatyzować kontrolę i wysyłać wyniki osobie odpowiedzialnej.

Weryfikacja domeny u dostawców i rekordy wieloznaczne

Niektórzy dostawcy pozwalają zweryfikować domenę rekordem TXT. GitHub podaje, że weryfikacja domeny dla konta lub organizacji uniemożliwia innym użytkownikom publikowanie na niej własnej strony GitHub Pages, także na jej bezpośrednich subdomenach. Rekord TXT musi pozostać w DNS również po weryfikacji. GitHub zdecydowanie odradza też rekordy wieloznaczne typu *.example.com: nawet przy zweryfikowanej domenie atakujący mógłby przejąć na przykład b.a.example.com (GitHub Docs).

Podobnie działa rekord TXT asuid w Azure App Service: jeśli istnieje, żadna inna subskrypcja Azure nie może zweryfikować ani przejąć domeny (Microsoft Learn). Wybierając nowe usługi, zapytaj więc dostawcę, jak weryfikuje, że domenę dodaje jej rzeczywisty właściciel. MDN zaleca, aby to pytanie było częścią procesu wyboru dostawców.

Kompromisy i częste błędy

Główny kompromis dotyczy szybkości i pewności. Usunięcie rekordu, z którego coś jeszcze korzysta, może spowodować awarię, na przykład niedziałające logowanie lub niedostarczone e-maile. Dlatego ważny jest właściciel rekordu, który potwierdzi, czy usługa nadal działa. Z drugiej strony długie pozostawianie rekordu „na wszelki wypadek” utrzymuje ryzyko.

  • Poleganie na certyfikacie SSL. Microsoft wprost ostrzega, że atakujący może uzyskać ważny certyfikat dla przejętej subdomeny.
  • Anulowanie usługi przed usunięciem rekordu DNS.
  • Rekordy wieloznaczne dla całej domeny bez wyraźnego powodu.
  • Subdomeny utworzone przez agencję lub zewnętrznego dostawcę bez wpisu do firmowego inwentarza.
  • Sprawdzanie tylko rekordów CNAME i pomijanie A, MX i NS.
  • Usunięcie weryfikacyjnego rekordu TXT po udanej weryfikacji domeny.

Co zrobić, jeśli ktoś już przejął subdomenę

MDN zaleca jako pierwszy krok usunięcie rekordu DNS subdomeny, czyli „odcięcie zasilania w skrzynce bezpieczników”. Jeśli usługa przechodzi przez kilka warstw, na przykład CDN i hosting, trzeba zbadać każdą warstwę i ustalić, gdzie atakujący przypisał sobie subdomenę.

Microsoft zaleca ponadto zbadanie, czy doszło do naruszenia bezpieczeństwa, przegląd kodu aplikacji odwołującego się do subdomeny oraz ustalenie, dlaczego nikt nie usunął rekordu przy wycofywaniu usługi. Jeśli aplikacja wysyłała na subdomenę dane wrażliwe lub poświadczenia, na przykład tokeny OAuth, mogły one trafić do osób trzecich. Postępuj zgodnie ze swoim planem reagowania na incydenty.

Lista kontrolna dla firmowej domeny

  • Mamy aktualny eksport strefy DNS dla wszystkich domen firmy.
  • Każdy rekord ma przypisaną usługę i wewnętrznego właściciela.
  • Przy każdym rekordzie CNAME, A, MX i NS wiemy, że cel istnieje i należy do nas.
  • Procedura wycofania usługi zaczyna się od usunięcia rekordu DNS.
  • Przy nowych usługach weryfikujemy domenę u dostawcy i zachowujemy weryfikacyjne rekordy TXT.
  • Nie używamy rekordów wieloznacznych bez wyraźnego powodu.
  • Powtarzamy kontrolę po zmianie dostawcy, po kampaniach i w stałym odstępie czasu.

Najczęściej zadawane pytania

Czy dotyczy to także małej firmy z jedną stroną?

Tak, jeśli kiedykolwiek korzystałeś z zewnętrznych usług na własnej subdomenie, na przykład ze strony kampanii, systemu rezerwacji lub helpdesku. Subdomen jest zwykle niewiele, więc inwentaryzacja przebiega szybko.

Czy nie wystarczy, że strona działa na HTTPS?

Nie. HTTPS chroni połączenie z prawidłowym serwerem, ale nie rozstrzyga, kto kontroluje subdomenę. Microsoft podaje, że atakujący może uzyskać ważny certyfikat dla przejętej subdomeny.

Kto powinien sprawdzać rekordy DNS?

Osoba zarządzająca DNS powinna współpracować z właścicielami usług, czyli z marketingiem, IT i dostawcami. Kontrola techniczna bez wiedzy o tym, które usługi nadal działają, często kończy się albo awarią, albo pozostawieniem ryzyka.

Jak często powtarzać inwentaryzację?

Przy każdej zmianie usługi i co najmniej w regularnym odstępie, który sam ustalisz. Zalecamy kontrolę raz na kwartał oraz dodatkową kontrolę po zakończeniu kampanii lub zmianie dostawcy.

Jak możemy pomóc

W ramach tworzenia i utrzymania stron internetowych sprawdzimy strefę DNS, przypiszemy rekordy do usług i ustalimy bezpieczną kolejność kroków przy zmianach. Regularną kontrolę rekordów możemy włączyć do automatyzacji procesów, aby powiadomienie trafiało do osoby odpowiedzialnej. Jeśli chcesz sprawdzić swoją domenę, napisz do nas przez formularz kontaktowy. Więcej praktycznych poradników znajdziesz na naszym blogu.

Źródła

Proszę wybrać, na które pliki cookie Państwo zezwalają. Wybór można w każdej chwili zmienić za pomocą linku w stopce lub przycisku cookies.

Ochrona prywatności i szczegóły dotyczące plików cookie